System Edukacyjny w Wielkiej Brytanii
Autorem artykułu jest Monika Poray-Zbrożek
Szkoły w Wielkiej Brytanii dzielą się na szkoły państwowe (state schools), finansowane przez rząd i prywatne, utrzymywane z czesnego.
Program nauczania, ustanowiony przez rząd, jest podzielony na cztery etapy, tak zwane kluczowe (key stages), z których każdy kończy się egzaminami.
Przed nowym rokiem szkolnym rodzice otrzymują listy szkół podstawowych, na których zaznaczają trzy preferowane placówki dla swoich dzieci. Można wybrać szkołę dla dziecka podług innych kryteriów, jednak każdy wybór należy umotywować. Wybór szkoły zależy głównie od miejsca zamieszkania i od popularności danej placówki. Rejonizacja nie oznacza jednak automatycznego przyjęcia dziecka do najbliżej położonej szkoły; jeśli zabraknie miejsc, trzeba starać się o przyjęcie do innej, lub też odwoływać się pisemnie.
Najmłodsze dzieci mogą uczęszczać do przedszkoli, tak zwanych grup zabaw – Play Group (dla dzieci już od 2.5 roku) oraz Nursery (od 3-5 lat), gdzie dzieci otrzymują przedszkolne przygotowanie do dalszej nauki. Dzieci rozpoczynają naukę w szkołach stopnia podstawowego w wieku 5 lat.
Po ukończeniu 16 lat uczniowie i ich rodzice stają przed wyborem kontynuacji nauki w odpowiedniku naszej szkoły średniej (Sixth form college), Grammar school (odpowiednik liceum ogólnokształcącego) i Comprehensive (państwowe szkoły średnie, gdzie przyjmuje się dzieci niezależnie od dotychczasowych wyników w nauce), lub też dalszej edukacji na uczelniach średniego stopnia, w tak zwanych kolegiach (college of further education).
W obu tych państwowych instytucjach uczniowie przygotowują się do odpowiednika naszej małej i wielkiej matury (GCSE ‑ General Certificate of Secondary Education, A levels ‑ przedmioty maturalne). Kolegia oferują również kursy podstawowe i dyplomowe (odpowiedniki polskich kursów zawodowych). Ukończenie każdego z tych kolegiów upoważnia studentów do wstępu na studia wyższe, jako że operują tak zwanym systemem „credits”, czyli punktów, które zaliczane są do przyszłego dyplomu uczelni wyższej.
Oprócz szkół państwowych istnieją też szkoły prywatne szkoły średnie. Szkoły takie są ogólnie biorąc o wiele droższe, niż szkoły państwowe, klasy są mniejsze, w niektórych szkołach tego typu może być tylko 150 uczniów. Szkoły te oferują też internaty dla dzieci i młodzieży od 11-18 lat. W wieku 11-13 lat, na poziomie szkoły średniej dzieci uczą się od 10-15 różnych przedmiotów, które są przedmiotami wymaganymi przez program opracowany przez państwowy system edukacji. W tym czasie dzieci nie zdają żadnych egzaminów. W wieku 14-15 lat młodzież w szkołach przez 2 lata przygotowuje się do egzaminów z wybranych 5-10 przedmiotów. Po zakończeniu wymaganego okresu uczniowie przystępują do państwowych egzaminów GCSE, które kwalifikują ich do następnego poziomu ‑ A level, albo kursów przygotowujących do studiów uniwersyteckich „Foundation programmes”.
Po ukończeniu 16 lat uczniowie mogą rozpocząć naukę na 2 letnim kursie, który prowadzi do egzaminów A level. Specjalizują się w 3-4 przedmiotach, które zwykle są wybierane ze względu na przyszły kierunek studiów. Pod koniec pierwszego roku uczniowie przystępują do egzaminów AS. W drugim roku kontynuują naukę tych 3-4 przedmiotów, aby pod koniec tego okresu przystąpić do egzaminu A level. (AS jest mniej więcej odpowiednikiem małej matury, a A level ‑ matury). Egzaminy A level są uznanym poziomem nauczania w Wielkiej Brytanii i na całym świecie. W wieku lat 17 uczniowie mogą zrezygnować z A level i zamiast tego wybrać kurs przygotowawczy (Foundation programme). Jest to alternatywna droga na studia, kursy te kończą się prywatnymi egzaminami.
Kwalifikacje uzyskane po programie Foundation są uznawane przez uniwersytety, które współpracują z daną szkołą. Niektóre uniwersytety również oferują kursy przygotowujące do wstępu na swoje kierunki, natomiast państwowe kolegia oferują kursy zawodowe, kończące się dyplomem, które nie tylko dają studentom uznawane kwalifikacje, ale też służą jako alternatywna droga na wyższą uczelnię. Nauka w kolegiach i na kursach zawodowych jest płatna. W zależności od kierunku może kosztować od 400 do 2000 funtów rocznie. Takie kursy kończą się uzyskaniem dyplomu w danym zawodzie (NVQ -National Vocational Qualification, GNVQ ‑ General National Vocational Qualification).
Po skończeniu 18 lat uczniowie mogą ubiegać się o miejsce na wyższej uczelni. Wybór uczelni zależy od przyszłego kandydata na studenta, a uzyskanie miejsca na wybranym wydziale od wyników otrzymanych na maturze AS i A level. Około 1.8 miliona studentów studiuje na wyższych uczelniach w Wielkiej Brytanii, co stanowi mniej więcej jedną trzecią osiemnastolatków, (w Szkocji 50%), a także wzrasta ilość osób podejmujących studia w wieku późniejszym, tak zwanych „mature students”, czyli dojrzałych studentów, którzy decydują się na ukończenie studiów wyższych albo jako studenci dzienni, albo eksternistyczni.
Studia wyższe są obecnie jednym z najważniejszych zagadnień rządu brytyjskiego, długoterminowym celem jest wstąpienie na wyższe uczelnie 50% wszystkich potencjalnych studentów w wieku od 18-30 lat do roku 2010. Większość kierunków na wyższych uczelniach brytyjskich trwa 3 lata (w Szkocji 4 lata) i kończą się one dyplomem BA (odpowiednik licencjatu, bez magisterium). Przykładem tutaj mogą być BA (Bachelor of Arts) ‑ licencjat w dziedzinie nauk humanistycznych, BEng (Bachelor of Engineering) ‑ licencjat w dziedzinie inżynierii, BSc (Bachelor of Science) ‑ licencjat w dziedzinie nauk ścisłych.
Po zakończeniu studiów można zrobić magisterium, co zwykle trwa 1 rok, jeśli jest to kurs zorganizowany przez uczelnię, natomiast w trybie eksternistycznym 2 lata, a doktorat zdobywa się po 2-7 lat studiów. Profesjonalne, zawodowe kierunki, takie jak medycyna, studia weterynaryjne, prawo i kierunki pedagogiczne, a także niektóre kierunki językowe mogą trwać od 4-5 lat. Osoby, które już są w posiadaniu dyplomów innych uczelni, czy kierunków mogą uzyskać zgodę na ukończenie danego kierunku podyplomowego w trybie przyspieszonym, na przykład rozpoczęcie studiów od drugiego roku. Od kilku lat studenci muszą finansować studia na wyższych uczelniach, co wynosi mniej więcej £1000 – £2000 rocznie, w zależności od kierunku studiów i statusu kandydata. Możliwe jest też uzyskanie stypendium, jednakże stypendia trudno jest uzyskać.
Zazwyczaj studenci starają się o pożyczkę na czas studiów, którą to pożyczkę zaczyna się zwracać po podjęciu pracy zarobkowej. Studenci zagraniczni, studenci z krajów nie należących do Unii Europejskiej, a także studenci nie mieszkający w Wielkiej Brytanii mają inne, wyższe stawki. Studia podyplomowe są bardzo intensywne, co oznacza, że zwykle trwają o wiele krócej, niż w innych krajach. Uzyskanie magisterium normalnie wymaga 12 miesięcy, jak na przykład MA (Master of Arts), tytuł magistra nauk humanistycznych, czy MEng – Master of Engineering. magistra inżyniera, natomiast uzyskanie tytułu MBA (Master of Business Administration) ‑ magistra w dziedzinie biznesu i administracji zajmuje 2 lata.
Dorośli, którzy z różnych powodów nie ukończyli szkoły, lub nie zdobyli odpowiednich kwalifikacji również mogą włączyć się w nurt zdobywania wiedzy, poprawiania swoich umiejętności, lub też zmiany zawodu poprzez studia na różnorodnych kursach oferowanych przez uczelnie średniego stopnia – college, a także środowiskowe domy kultury. Programy te dzielą się na kursy hobbystyczne, kółka zainteresowań, a także kursy dla osób pragnących uzupełnić braki w wykształceniu, począwszy od stopnia podstawowego, aż do wyższych studiów. Osoby, które chciałaby zająć się studiowaniem jakiegoś kierunku, czy też nauczenia się czegoś w wolnym czasie i kontynuowania jakiegoś hobby, mogą znaleźć dla siebie odpowiednie kursy za niewielką opłatą, często kursy takie są też subsydiowane.
W Wielkiej Brytanii zwraca się wielką uwagę, aby system edukacyjny był otwarty na potrzeby różnych grup wiekowych, rasowych, mniejszości narodowych, a także pod względem fizycznych możliwości osób niepełnosprawnych.
Artykuł pochodzi ze strony East Midlands Po Polsku
